ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނަން ސިއްރުކޮށްފައި
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު؛ 14 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާ އަލުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާއިން ފެށިގެން ކުރިއަށް ގެންދަން ނިންމި
ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމާ މެދު ނިންމިގޮތް، ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު، ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު، ޖިނާއީ އިޖުރާތުގެ ޤާނޫނު، ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011، ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު، ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 220 ވަނަ މާއްދާ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 223 ވަނަ މާއްދާ، ކުށުގެ ޚާއްސަ ނަމުން ދަޢުވާކުރުން، އޮޅުންފިލާގޮތަށް ދަޢުވާ ފަރުމާކުރުން
ދަށު ކޯޓު: ކޯޓުގެ ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި xxx
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން "މީހަކަށް ބިރުދައްކައިގެން އޭނާއާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް މަޖުބޫރުކުރުވުމުގެ ކުށުގެ" ނަމުގައި ކުރި ދަޢުވާއަކީ، އެ މާއްދާގެ އަރިމަތީ ސުރުޚީގައިވާ "ބިރުދެއްކުމުގެ ކުށް" ބޭނުން ނުކުރުމުން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)އާ ޚިލާފު ދަޢުވާއެއްތޯ؛ އަދި މި މައްސަލައަކީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރާ މައްސަލައެއްތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)އާ ޙަވާލާދީ (ށ)ގެ ދަށުން، މީހަކަށް ބިރުދައްކައިގެން އޭނާއާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް މަޖުބޫރުކުރުވުމުގެ ދަޢުވާ ދައުލަތުން އުފުލި. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ ހުށަހެޅުމެއްގައި ބުނީ ކުށުގެ ޚާއްޞަ ނަމަކީ "ބިރުދެއްކުމުގެ ކުށް" ކަމަށެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ދަޢުވާ އުފުލާފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)އާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅުން ބަލައިގަނެ ދަޢުވާ ފޯމު ބާޠިލުކޮށް މައްސަލަ ނިންމި.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ އަރިމަތީ ސުރުޚީއަކީ ޤާނޫނުގެ ބައެއް ނޫންކަމަށާއި ދަޢުވާގައިވަނީ މާއްދާގެ ޢިބާރާތުގައިވާ ޚާއްޞަ ނަންކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ މިއީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރާ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށާއި ދަޢުވާގެ ނަމުން އޮޅުން އަރާކަމަށާއި ޤާނޫނު ހިންގުމުގައި ތަފާތުކޮށްފައިވާކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: 82 ވަނަ މާއްދާގެ މަޤްޞަދަކީ ދިފާޢުވުމުގެ ޙައްޤު ކަށަވަރުކުރުމަށް ދަޢުވާ ސާފުކުރުމެވެ. ދައުލަތުން ބޭނުންކުރި ނަމުން ކުށުގެ ޢަމަލު ސާފުވާއިރު، ޢާއްމު "ބިރުދެއްކުން" އަކީ ޚާއްޞަ ނަމެއް ނޫން؛ އެހެންކަމުން ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށް ކޯޓުން ނިންމި.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ދަށުކޯޓުން ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވާ ސަބަބާއި ނިންމުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާގޮތް ޤާނޫނީ މާއްދާތަކާއި އުޞޫލުތަކުގެ އަލީގައި ސާފުވާގޮތަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބަޔާންކޮށްދީފައިވާނަމަ، އެއީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)ގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރާ ޤާނޫނީ ބަހުސެއް އޮތް މައްސަލައެކެވެ. (ޕެރ. 26)
- ޤާނޫނެއް މާނަކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށެނީ ޤާނޫނުގެ ޢިބާރާތުންނެވެ. ޤާނޫނު ކިޔަންވާނީ އެއްރޮއްޖަކުން ވިޔެފައިވާ އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި، ވަކިވަކި ބައިތައް މުޅި ޤާނޫނުގެ ސިޔާސަތާއި މަޤްޞަދުގެ ތެރެއިންނެވެ. (ޕެރ. 33)
- ދަށުކޯޓުން ތަބާވި ހައިކޯޓުގެ ކުރީގެ ނިންމުމެއް ކިޔަންވާނީ، އޭގެފަހުން ޤާނޫނު ތަރުޖަމާކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލުތަކުގެ އަލީގައެވެ. (ޕެރ. 36)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާ ތަރުޖަމާކުރުމުގައި އިސްކަމެއް ދޭންޖެހޭނީ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ޢަމަލާއި އުންޞުރުތައް ސާފުވެ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ދިފާޢުވުމުގެ ޙައްޤު ކަށަވަރުވާ ގޮތަށް، އޮޅުންފިލާގޮތަށް ދަޢުވާ ފަރުމާކުރުމަށެވެ. (ޕެރ. 31، 32، 37)
- ކުށުގެ ޢަމަލު ސާފުވާ "މީހަކަށް ބިރުދައްކައިގެން އޭނާއާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމަށް މަޖުބޫރުކުރުވުން" އަކީ ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުރާ ދަޢުވާގެ ޚާއްޞަ ނަމެވެ. އަރިމަތީ ސުރުޚީގައިވާ "ބިރުދެއްކުން" އަކީ އެތައްގޮތަކުން ހިންގިދާނެ ޢާއްމު ޢަމަލަކަށްވާތީ، އެއީ ޚާއްޞަ ނަންކަމަށް ބެލުމަކީ ދަޢުވާ ސާފުވުމާއި ދިފާޢުވުމުގެ ފުރުޞަތުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ތަރުޖަމާއެކެވެ. (ޕެރ. 38، 41، 42)
- ޤާނޫނު ހިންގުމުގައި ތަފާތުކޮށްފައިވާކަމަށް ބުނާބުނުމެއް ފިޔަވައި އެކަމަށް ބާރުލިބޭ އެއްވެސް ކަމެއް ހުށަނާޅާނަމަ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އިޚްތިޔާރީ ބާރުގެ ތެރެއަށް ކޯޓުން ވަދެ ބަލަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 43، 44)
- ޤާނޫނީ އުޞޫލަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަކާނުލައި، އަދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އިޚްތިޔާރީ ބާރުގެ ތެރެއަށް ވަންނަންޖެހޭ ޤާނޫނީ އަސާސެއް ނެތި، ކުށުގެ ޚާއްޞަ ނަން ބޭނުންކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ބުނެ ދަޢުވާ ފޯމު ބާޠިލުކުރުމަކީ ޤާނޫނާއި ޝަރުޢީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 45)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 82 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 85 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 91 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)ގެ (1)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014 (ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު) ގެ 34 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 220 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 223 ވަނަ މާއްދާ (މ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17، 18، 42 (ހ)، (ށ) ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ބ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/SC-A/51 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އޚމ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-L/91 (އިބްރާހީމް ޖިހާދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/SC-A/71 (ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ވ. މުޙައްމަދު މާލިކް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/SC-A/30 (ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/SC-A/70 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މޫސާ މުންތަސިމް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/46 (ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓުއަރިޒަމް) ވ. އަތަމާ މެރިން އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/HC-A/07-N (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ސާލިމް އަދި އިތުރު 2 މީހުން)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/HC-A/257 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/HC-A/183 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިބްރާހީމް ފުއާދު)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.