މާލެ ހައި ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޑރ. މުޙައްމަދު މުނީޒް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 09/VTR/2021

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ރިޑަންޑަންސީގެ ސަބަބުން މުވައްޒަފަކު ވަކިކުރުމުގައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގައި ހައިކޯޓުގެ 2011/HC-A/180 ޤަޟިއްޔާ ޓްރައިބިއުނަލުން ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ؛ އަދި މުވައްޒަފު ސީދާ އެދިފައިނުވާ ހާލަތުގައި އެއް މަސްދުވަހުގެ މުސާރަ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިދިނުމަކީ ޤާނޫނީ އަސާސެއް ނެތި ކުރި ނިންމުމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައިވާ "ނިންމުންތައް" ޚާއްޞަވެފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީ ނުވަތަ ޤާނޫނުގެ މާއްދާއެއް މާނަކުރާ ނިންމުންތަކަށް ނޫން؛ ޤާނޫނީ މަފްހޫމެއް ބަޔާންކޮށް ނިންމާ ނިންމުމުގެ ތެރެއިން މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމާ ކޮންމެ ނިންމުމަކަށް ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކާއި ޓްރައިބިއުނަލްތައް ތަބާވާން ޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 41-43، 45) (ހުރިހާ ފަނޑިޔާރުން ތާއީދުކުރި)
2. ފަނޑިޔާރުންގެ މުސްތަޤިއްލުކަމުގެ މާނައަކީ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ދަށު މަރުޙަލާގެ ފަނޑިޔާރުން ތަބާނުވުން ނޫނެވެ؛ ތަބާވުމުގެ އުޞޫލުން ބާރުއަޅަނީ އެއްގޮތްކަމަށާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ހަމަހަމަކަމަށެވެ. (ޕެރ. 48-49، 52-53)
3. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 61 ވަނަ މާއްދާ އަމާޒުވެފައިވަނީ ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރާއި ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރުގެ ޢަމަލުތަކަށް ކަމުން، ދަށު މަރުޙަލާއިން މަތީ މަރުޙަލާގެ ނިންމުންތައް ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ އެ މާއްދާގެ ބޭނުން ކެނޑޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 51-52)
4. މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި (ރިޑަންޑަންސީ ހާލަތުގައި ވެސް) މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމާއި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ދެކަންވެސް ޤާއިމުކުރެވިފައި އޮންނަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 71) (އަޣުލަބިއްޔަތު)
5. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 87 (ށ)، 29 (ހ) އަދި (ރ) އާއި ޓްރައިބިއުނަލްގެ ގަވާއިދުގެ 105 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަދަލު ދިނުމުގެ އަމުރު ނެރުމާއި ބަދަލުގެ މިންވަރު ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރީ ބާރު ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 72-74) (އަޣުލަބިއްޔަތު)
6. މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާ ހާލަތުގައި މުވައްޒަފު ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަ ނުކުރެވޭނެ، ދެވޭނީ ހަމައެކަނި ބަދަލެވެ؛ އެ ބަދަލަކީ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރުމަށް ހޭދަވާނެ މުއްދަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ދެވޭ، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ނެތް ހާލަތަށްވުރެ ލުއި، ރަމްޒީ ބަދަލެކެވެ؛ މިފަދަ ހާލަތުގައި ބަދަލު ނަގައިދިނުމަކީ ޤާއިމުވެފައިވާ އުޞޫލަކަށް ވާތީ، ޚާއްޞަކޮށް ބަދަލަށް ނާދެވުނަސް ހަމަ އަސާސީ (އެއް މަސްދުވަހުގެ) ބަދަލު ދިނުމަކީ ޓްރައިބިއުނަލުގެ އިޚްތިޔާރުގެ ތެރެއިން ކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 76-77، 81، 83، 86-89) (އަޣުލަބިއްޔަތު)
7. ބަދަލުގެ މިންވަރު ސަބަބުވެރި އަދަދަކަށް ބިނާނުވެ، ޖާއިޒު ސަބަބެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ އެއީ ބަހުސްކުރެވޭނެ ދާއިރާއެކެވެ؛ ނަމަވެސް އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރުމަށް ހޭދަވާނެ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތާ ގުޅޭ އެއް މަސްދުވަހުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތަކީ އެންމެ ލުއި، އެކަށީގެންވާ މިންވަރެކެވެ. (ޕެރ. 87-88) (އަޣުލަބިއްޔަތު)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 61 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 87 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ރ)
• ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 21، 22، 25 ވަނަ މާއްދާ (ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމުން ނަޤުލުކޮށް)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2022/R-14 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ގަވާއިދު) ގެ 105 ވަނަ މާއްދާ
• ILO Termination of Employment Convention 1982 (No. 158) އަދި Termination of Employment Recommendation 1982
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ)
• ހައިކޯޓުގެ 2011/HC-A/180
• ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/395
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/15
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/30
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2017/SC-A/38 (އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޒުހަރު ރަޝާދު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/36,37,38 (ކްރައުން ކޮމްޕެނީ ވ. ޢަބްދުﷲ އާނިސް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/71 (މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން ނަޞީރު ވ. ދިވެހި ދައުލަތް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/27 (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާނު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/36 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ވ. އަސްފާޤު ވަޙީދު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/22 (ޙުސައިން ނަޒީފް ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2025] SC 25 (ދިވެހި ދައުލަތް ވ. ޢާއިޝަތު ރަޝީދު)