Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2019/HC-A/09 · 13 ސެޕްޓެމްބަރު 2022 · މަސައްކަތާއި މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގު ހޯދުމަށް އެދި

ވިންޖިނީރިންގ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަހްމަދު ރީހާން

ނަތީޖާ: ނިންމުން ފައިލުގައި ނެތް (ފަނޑިޔާރުން ތަފާތު ރައުޔު)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1040/Cv-C/2018

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކޮންސްޓްރަކްޝަން އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ދޫކުރި ތިން ޗެކަށް ފައިސާ ނުލިބިގެން ކުރި ދަޢުވާގައި، ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ ކޮން ފަރާތެއްގެ މައްޗަށްތޯ (ފައިސާ ދައްކާފައިވާކަމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ބުނުމުން)، ޗެކެއްގެ ޤާނޫނީ ބުރަދަނަކީ ކޮބައިތޯ، އަދި މަސައްކަތް ފުރިހަމަނުކުރިކަމަށް ބަލައި ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު) މަދަނީ މައްސަލައެއް ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން އޮތީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކަމުގައި ވިޔަސް (Actori incumbit onus probandi)، ދަޢުވާއެއްގައި އެއް ޚަޞްމު އަނެއް ޚަޞްމާ ކުރިމަތިކުރާ ދަފްޢެއް ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ އެ ދަފްޢު ކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކަމުން، ދަޢުވާކުރާ ފައިސާ ދައްކާ ޚަލާޞްކޮށްފައިވާކަމަށް ބުނާ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން އެކަން ސާބިތުކޮށްދޭން ޖެހޭކަން (2010/SC-A/02 ގެ ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ (ނ)؛ 2013/SC-A/23 ގެ 7 ވަނަ ނަންބަރު).
  2. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު) ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލައިގެންކަމާއި، އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުގެ ދައުރަކީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގައި ނުވަތަ ޝަރީޢަތް ހިންގުމުގައި ހެދިފައިވާ ގޯހެއް ރަނގަޅުކުރުންކަމާއި، ދަށު މަރުޙަލާގައި ފާހަގަނުކުރާ ކަންކަމާމެދު ފައިޞަލާކޮށް އަލުން މައްސަލަ ބެލުމަކީ އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުގެ ދައުރު ނޫންކަން (ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާ)؛ ދަޢުވާރައްދުވާ ފަރާތުންވެސް ދުރާލާ ރާވައިގެން ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ދިފާޢުވާން ޖެހޭކަން (މަޢާނާ މުޙައްމަދު ވ. އިބްރާހީމް މުޢިއްޒު [2021] SC 102).
  3. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު) ޤާނޫނުއަސާސީގެ ކުށެއްގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (PDF ގައި '27 ވަނަ މާއްދާ') މަދަނީ މައްސަލައަކަށް ތަޠުބީޤުކޮށް، ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރުމުން އެ މާއްދާއާ ޚިލާފުވީކަމަށް ނުކަނޑައެޅޭނެކަން.
  4. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު) ޗެކުގެ ޤާނޫނީ ބުރަދަނާމެދު ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ދެ ގޮތެއްގެ ނިންމުން ހުރިކަމާއި (2012/SC-A/22 އަދި 2013/SC-A/29 ގައި ޗެކަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ފައިސާ އަދާކުރުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ހަރުދަނާ ހެއްކެއް ކަމަށް؛ 2011/SC-A/48، 2013/SC-A/28 އަދި 2016/SC-A/18 ގެ 20 ވަނަ ނަންބަރުގައި ހަމައެކަނި ޗެކެއް އޮތުމަކުން ހާދިސާ ސާބިތު ނުވާކަމަށް)، ސިވިލް ކޯޓުން ޙުކުމްކުރި ދުވަސްވަރު ޢަމަލުކުރަމުން އައި އުޞޫލަކީ ހަމައެކަނި ޗެކެއް އޮތުމުން ހާދިސާ ސާބިތު ނުވާ އުޞޫލުކަމުން، އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހަވާލާދިން އުޞޫލު މި މައްސަލައަށް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭކަން.
  5. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު) ލިޔުމުން އެއްބަސްވުމެއް އޮތުމާއި، މުޢާމަލާތް ހިނގުމާއި، ޗެކުތައް ދޫކުރިކަން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ބަހުން އެނގުމާއެކު، ވިޔަފާރި ކުންފުންޏަކުން ޢަދަދާއި ތާރީޚު ނުޖަހާ ހުސް ޗެކުތައް ގެރެންޓީއަކަށް ދޫކުރުމަށްވުރެ، ކުރި މަސައްކަތުގެ އަގު ދެއްކުމަށް ދޫކުރިކަމަށް ބޮޑަށް ބުރަވެވޭނަމަ، ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތުގެ މިންގަނޑުން ޗެކުގެ ފައިސާ ނަގައިދޭން ޖެހޭކަން.
  6. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލްގެ ރައުޔު) ކުރި މަސައްކަތުގެ އަގު ހޯދުމަށް ކުރާ ދަޢުވާއެއްގައި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއަކީ، ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތް ކޮށް އޭގެ އަގު ނުދައްކާހުރިކަން ސާބިތުކުރުންކަމާއި، އެއްބަސްވުމުގައިވާ މުޅި މަސައްކަތް ނުނިމޭކަން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ޤަބޫލުކުރާއިރު، ކުރި މަސައްކަތެއް ސާބިތުކޮށްނުދޭހާ ހިނދަކު ނުދައްކާ ހުރި ބާކީއަކީ މަސައްކަތް ނުނިމިހުރުމުގެ ސަބަބުން ނުދައްކާ ހުރި ފައިސާކަމަށް ބަލަންޖެހޭކަމާއި، ލިބެންޖެހޭ ފައިސާއަކީ ކޮން މަސައްކަތަކަށްކަން ސާބިތުކޮށްދީގެން މެނުވީ ފައިސާ އަދާކުރަން ޖެހޭކަމަށް ނުކަނޑައެޅޭނެކަން (2010/SC-A/02).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.