ފިއުލް ސަޕްލައިސް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަޝްރަފް މުޙައްމަދު

ނަތީޖާ: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން ބާޠިލު (ވަޒީފާ އިޢާދަކުރުމާއި މުސާރަ ނަގައިދިނުމުގެ ނިންމުންވެސް ބާޠިލު)

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 227/VTR/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތެޔޮ ޑެލިވަރީގައި 8,100 ލީޓަރު ތެޔޮ މަދުވި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ބާޖުގެ ފަޅުވެރިންގެ މައްސަލައިގައި، ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާކަމަށް ނިންމީ ޤާނޫނީ ރަނގަޅު މިންގަނޑަކުން ހެކި ވަޒަންކޮށްތޯ (ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑު)، އަދި ވަކިކުރުމަކީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޖާއިޒު ވަކިކުރުމެއްތޯ؛ އަދި ވަޒީފާ އިޢާދަކުރުމާއި މުސާރަ ނަގައިދިނުމުގެ ނިންމުން ޤާއިމުވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ފިއުލް ސަޕްލައިސްގެ ބާޖުގެ ފަޅުވެރިން ކަމަށްވާ ދެ މުވައްޒަފުން، 5 ސެޕްޓެންބަރު 2020 ގައި ރިސޯޓަކަށް 50,000 ލީޓަރު ޑީސަލް ޑެލިވަރީ ކުރިއިރު 8,100 ލީޓަރު މަދުވި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން، އިދާރީ ތަޙުޤީޤަކަށްފަހު ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނޯޓިސް ނުދީ 24 ސެޕްޓެންބަރު 2020 ގައި ވަކިކުރެވުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން (227/VTR/2020 އަދި 228/VTR/2020) ޚިޔާނާތް ސާބިތުނުވާތީ މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އަންފެއަރ ޑިސްމިސަލްއެއް ކަމަށް ނިންމައި ވަޒީފާ އިޢާދަކޮށް ވަކިކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ދިނުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ ޓްރައިބިއުނަލުން ބޭނުންކުރީ މަދަނީ މިންގަނޑަށްވުރެ ހަރުކަށި މިންގަނޑެއް ކަމަށާއި، ފަޅުވެރިއެއްގެ ބަޔާނުން މަކަރު ހެދިކަން ބުރަވެވޭ ކަމަށާއި، އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާތީ ވަޒީފާ އިޢާދަކުރުމާއި ބަދަލުގެ މިންވަރު ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ؛ މުވައްޒަފުން ބުނީ އެމީހުން ކެޕްޓަންގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން މަސައްކަތްކުރި ކަމަށާއި، ބައިވެރިވިކަމެއް ނޭނގޭ ކަމަށާއި، ހާދިސާއަށްފަހުވެސް މަސައްކަތް ކުރުވި ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ހައިކޯޓުން ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑުން ހެކި ވަޒަންކުރުމުން، ތެޔޮ މަދުވިކަމީ ދެބަސްވެވެންނެތް ޙަޤީޤަތަކަށްވެފައި، ތިން ފަޅުވެރިންގެ ސީދާ ބައިވެރިވުމުން ކުރާ މަސައްކަތުގައި ސަބަބު ބުނެދިނުމާއި ރިޕޯޓުކުރުން ނުހުރުމާއި އަނެއް ފަޅުވެރިޔާގެ ބަޔާނަށް ޤަރީނާއިން ތާއީދުލިބޭތީ، އިހުމާލާއި ޚިޔާނާތް މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާ ކަމަށާއި، 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަކިކުރުން ޖާއިޒު ކަމަށާއި، ބަޔާން ނެގުމާއި ސަބަބު ބަޔާންކޮށް ވަކިކުރުމުން އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަންވެސް ޤާއިމުވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމުގެ ބުރަ އޮތީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ؛ އެ ތުހުމަތުތަކުގެ ދޮގުތެދު ސާބިތުކުރަންޖެހޭނީ މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ހެކި ވަޒަންކުރާ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތުގެ މިންގަނޑުންނެވެ (ILO ގެ ކޮންވެންޝަން 158 ގެ 9(2)(a) ވަނަ މާއްދާ). (ޕެރ. 19، 28)
2. މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަމާއި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރުމަށްފަހުގައެވެ؛ މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުން އެކަށީގެންވާ އަދުލުވެރި ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވުމެވެ؛ އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަމުގައި ތުހުމަތުގެ މަޢުލޫމާތު ދިނުމާއި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުން ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 20–22)
3. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުން ހުއްދަވަނީ ކޮންމެ ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލަކަށް ނޫން، ވަޒީފާގެ ގުޅުން އެއްކޮށް ކެނޑޭ މިންވަރުގެ ފާޅުކަން ބޮޑު ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލަކަށެވެ (gross misconduct)؛ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވުން، އިތުބާރާއި އަމާނާތްތެރިކަން ގެއްލުން، ނުވަތަ ވަޒީފާގެ އިލްތިޒާމްތަކާ އަސާސީގޮތުން ޚިލާފުވުން މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ؛ ޢަމަލުގެ ސީރިއަސްކަން މަޤާމާއި މަސްއޫލިއްޔަތާއި ބޭނުންވާ އަމާނާތްތެރިކަމަށް ބަލައި ތަފާތުވެއެވެ. (ޕެރ. 23، 33–34)
4. ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑުގައި ފަނޑިޔާރު ވަޒަންކުރަންވާނީ ކަން ހިނގާފައިވާ ގޮތަށާއި ހުށަހެޅިފައިވާ އެންމެހާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ކަން ވުމާއި ނުވުމުން ކޮންގޮތެއް ގާތްތޯއެވެ. (ޕެރ. 29–30)
5. ކުންފުންޏާ ދެކޮޅަށް ސިއްރުގައި ހިންގާ ޚިޔާނާތުގެ ޢަމަލުތަކަށް ސީދާ ހެކި ހޯދުން ދަތިވާތީ، އެކަކު ދޭ ބަޔާނަށް އެކަނި ބުރަވުން އިންޞާފުވެރި ނުވެދާނެ ނަމަވެސް، އެ ބަސް ތާއީދުކުރާ މުޢުތަބަރު ޤަރީނާ (ކޮރޮބޮރޭޝަން) ހުރިނަމަ ސީދާ ހެއްކަށް ބާރުދިނުމަށް އެ ޤަރީނާ ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 31)
6. ބާޖުގެ ތިން ފަޅުވެރިންގެ ސީދާ ބައިވެރިވުމާއެކު ކުރާ ތެޔޮ ޑެލިވަރީގައި ތެޔޮ މަދުވިކަން ޖަވާބު ނުދެވި ރިޕޯޓުވެސް ނުކޮށް، އެކަމާ ގުޅޭ އަނެއް ފަޅުވެރިއެއްގެ ބަޔާން އެހެން ޤަރީނާއިން ތާއީދުވާއިރު، އިހުމާލާއި ޚިޔާނާތް މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާތީ، 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަކިކުރުން ޖާއިޒު ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށާއި މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވާ ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ. (ޕެރ. 35–36)
7. ތުހުމަތު ހިނގަމުންދާކަން އެނގި ތުހުމަތަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ގޮތުން އިދާރީ ތަޙުޤީޤަށް ބަޔާން ދިނުމާއި، ވަކިކުރާ ސިޓީގައި ވަކިކުރި ސަބަބު ބަޔާންކުރުމުން ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ ބޭނުމަށް އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވާ ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ. (ޕެރ. 37–40)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) (ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމުގައި)
• ILO Termination of Employment Convention 1982 (No. 158) ގެ 4، 7 އަދި 9(2)(a) ވަނަ މާއްދާ
• ILO Termination of Employment Recommendation 1982 (No. 166)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 ވަނަ މާއްދާ އަދި 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތު)
• ފަނޑިޔާރުންގެ ޢާންމު މަޖިލީހުގެ FAM/2021/02 އުޞޫލު (މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތްކުރުން)
• 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް)
• 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން)
• Miller v Minister of Pensions (އިނގިރޭސި ޤަޟިއްޔާ)
• 2014/SC-A/27 (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން)
• 2014/SC-A/30 (ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ވ. އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު)
• 2017/SC-A/14 (ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ވ. ފާޠިމަތު މަލީޙާ ޖަމާލް)
• 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު)
• 2011/HC-A/134 (މޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިންގ ކޮމްޕެނީ ވ. އަޙްމަދު މުޙައްމަދު)
• 2014/SC-A/08 (ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ވ. އަޙްމަދު ވާޞިފް)
• 2019/SC-A/68 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ވ. އަޙްމަދު ޒަމީލް)
• ހައިކޯޓުގެ ރީތި ރަށް ރިސޯޓް ވ. ޢަލީ މުޢާޛު ޤަޟިއްޔާ (ލިޔުމުގައި '4A/2-2010/HC')
• 2019/SC-A/27 (ޢަލީ ވަޙީދު ވ. ދައުލަތް) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
• 2019/SC-A/36 (އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތްތަކުން ޙަވާލާދީފައި)