ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ވ. ޙަސަން ޝިޔާމް
ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް
ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ
ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 86/VTR/2019
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
އަމިއްލައަށް ވަޒީފާއިން ވަކިވާން އެދި، އެ އެދުން އަނބުރާ ގެންދިޔަ މުވައްޒަފަކު ވަކިކުރުމަކީ އަންފެއަރ ޑިސްމިސަލްއެއްކަމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ކަނޑައެޅުމުގައި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވެފައިވޭތޯ؛ އަދި ޓްރައިބިއުނަލްގައި ނުނަގާ ނުކުތާއެއް (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަދަލު ކަނޑައެޅުން) އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބެލޭތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރަމުން ދިޔަ މުވައްޒަފަކު 10 ޖަނަވަރީ 2019 ގައި އެހެން ވަޒީފާއަކަށް ބަދަލުވުމަށް ވަޒީފާއިން ވަކިވާން އެދި، ފަހުން އެ އެދުން މަޑުޖައްސާލުމަށާއި ބާޠިލުކުރުމަށް އެދުނު ނަމަވެސް، ކޮމިޝަނުން އޭނާގެ އެދުން ބަލައިގެން 12 ފެބުރުވަރީ 2019 ގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެއެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ކަނޑައެޅީ އެދުން އަނބުރާ ގެންދިޔައިރުން ވަކިވާން އެދިފައިވާ ޙާލަތު ނެތިގެން ދިޔަތީ ވަކިކުރުމަކީ މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކޮށް ކުރި އަންފެއަރ ޑިސްމިސަލްއެއް ކަމަށާއި، ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢަކޮށް މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ދިނުމަށެވެ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކޮމިޝަނުން ބުނީ ވަކިކުރީ މުވައްޒަފުގެ އަމިއްލަ އެދުމުން ކަމަށާއި، ޓްރައިބިއުނަލުން ލިޔުންތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާ ކަމަށާއި، ބަދަލު ކަނޑައެޅީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާއާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާތަކާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ. މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ބުނީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ނެތް ކަމަށާއި، ދެވަނަ ނުކުތާއަކީ ޓްރައިބިއުނަލްގައި ނުނަގާ އައު ނުކުތާއެއް ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ފުރަތަމަ ނުކުތާގައި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވި ގޮތެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ ބަހުސެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާތީ އަދި ޓްރައިބިއުނަލުން ލިޔުމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާތީ 43 ވަނަ މާއްދާގެ މިންގަނޑަށް ނުވާސިލުވެއެވެ. ދެވަނަ ނުކުތާއަކީ ޓްރައިބިއުނަލްގައި ނުދެކެވޭ އައު ބަހުސެއް ކަމުން 32 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބެލޭނެ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ދަށު ކޯޓުތަކާއި ޓްރައިބިއުނަލްތަކުގެ ނިންމުންތައް ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާ (އަދި ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދުގެ 27 ވަނަ މާއްދާ) ގައިވާ ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށް ކަމުން، އިސްތިއުނާފީ މައްސަލަތައް ބެލުމުގައި ހައިކޯޓަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރަކީ މަޙްދޫދު ބާރެކެވެ. (ޕެރ. 21)
- އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު އޮތުމުގެ މާނައަކީ ތިން މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން އެއް މައްސަލަ ތިން ފަހަރު އަލުން ބެލުމެއް ނޫނެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު އުފަންވާނީ ދަށު މަރުޙަލާގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 22)
- މައްސަލަ ބެލި ފަނޑިޔާރު ޤާނޫނީ ގޮތުން ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން، ނުވަތަ ހެކިތަކަށް ނުވަތަ ފަރާތެއްގެ ވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިނުވާކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާއިން ހުއްދަކުރާ އިސްތިއުނާފީ މިންގަނޑަށް ނުވާސިލުވާނެއެވެ؛ އެކަމުގައި އުފެދޭ ޤާނޫނީ ބަހުސަކީ ކޮބައިކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ސާފުކޮށް ބުނަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 23-24، 27-28)
- ޤާނޫނެއްގެ މާއްދާއަކަށް ނުވަތަ ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާތަކަށް ޙަވާލާދީ ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ގޯސްކަމަށް ބުނުމަކުން ނުފުދޭނެއެވެ؛ ޚިލާފުވެފައިވަނީ ކޮން މާއްދާއަކާ ނުވަތަ ކޮން އުޞޫލަކާކަމާއި، އެ ޤަޟިއްޔާތައް މައްސަލައާ ގުޅެނީ ކިހިނެތްކަން ތަފްޞީލާއެކު ހާމަކޮށްދިނުމަކީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޕެރ. 27، 33)
- ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމި ނިންމުމުގައި ފަރާތެއް ހުށަހެޅި ލިޔުމަކަށް ޙަވާލާދީ ތަފްޞީލުކޮށްފައިވާނަމަ، އެ ލިޔުމަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާކަމަށް ބުނާ ނުކުތާ ޤާއިމެއް ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 26)
- ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލައިގެންނެވެ؛ ދަށު މަރުޙަލާގައި ނުދެކެވޭ ވާހަކަތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި މުޅިން އައު ޤާނޫނީ ބަހުސެއް ހުޅުވާލުމަކީ، 2019/SC-A/57 ގައިވާ އިސްތިސްނާ ޙާލަތްތައް ނޫންނަމަ، ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 29-34)
- ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ފަރާތަށް ނުޙައްޤު މުއްސަދިކަމެއް ލިބުން، ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުން، އަދި އެހެން ވަޒީފާއެއް އަދާކުރުން ފަދަ ކަންކަން ޓްރައިބިއުނަލްގައި ފާހަގަނުކޮށް ހައިކޯޓުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ނަގާނަމަ، އެ ނުކުތާގެ މައްޗަށް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަކީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ؛ މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކޮށް ވަކިކޮށްފައިވާނަމަ ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢަކުރާނެއެވެ. (ޕެރ. 35)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
- ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދުގެ 27 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 ވަނަ މާއްދާ އަދި 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- 2019/SC-L/91 (އިބްރާހީމް ޖިހާދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމެންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
- 2019/SC-A/51 (މުޙައްމަދު ރަޝާދު ވ. އެކްސްޕަވަރ މޮޓޯސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
- 2021/SC-A/70 (އަޙްމަދު ޝިފާޢު ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
- 2018/SC-A/20 (ޙުސައިން ޢަލީ ވ. މޯލްޑިވްސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޝަރީޒް ކޮމްޕެނީ)
- 2019/SC-A/55 (އަހްމެޓް އައިޑެނިޒް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޑޮލްފިން ބޭސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
- 2014/HC-A/83 (މޫސާ ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
- 2017/SC-A/41
- 2019/SC-A/57 (ކަފޫރު ޔޫސުފް ވ. މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް)
- 2013/SC-A/20 (އާމިނަތު ނާޒްލީ ވ. ސީގޭޓް ދަ އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
- 2019/SC-A/09 (ޢިމާދު ޔޫސުފް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
- 2021/SC-A/66 (މޯލްޑިވްސް މެރިން ކޮންޓްރެކްޓިންގ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަދި އިތުރު ފަސް ފަރާތެއް ވ. ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިއާ)
- 2014/SC-A/19 (ޝަރުމީލާ ޝަރީފް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- 2014/SC-A/41 (މޫސާ ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
- 2010/HC-A/24
- 2011/HC-A/134
- 2012/HC-A/216
- 2019/SC-A/36
- 2019/SC-A/27
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.