އެސްޖޭ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އެލްވިން އެސްކަންލަރ ސޮރިއްލާ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން، ނޯޓިސް ދިނުމަކާނުލައި ވަކިކުރުން، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 9/VTR/2022

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޕްރޮބޭޝަން މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިނުވާ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ހުރި މުވައްޒަފަކު ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވޭތޯ، ދަތުރު ޚަރަދު ނަގައިދިނުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ، އަދި 6 މަހުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތްތައް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ދިނުން ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުންފުންޏެއްގައި 2019 އިން ފެށިގެން ޕްރޮޖެކްޓް މެނޭޖަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި ބިދޭސީ މުވައްޒަފަކާ 2021 އޮގަސްޓުގައި ސިވިލް އިންޖިނިއަރގެ 4 އަހަރުގެ އެއްބަސްވުމެއް ހަދައި، އޭނާ ޗުއްޓީގައި ހުއްޓާ 14 ނޮވެންބަރު 2021 ގައި ސަބަބެއް ނުބުނެ އީމެއިލަކުން ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށް ވިސާ ކެންސަލްކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާތީ unfair dismissal އެއް ކަމަށާއި، 6 މަހުގެ މުސާރައާއި އެލަވަންސް (USD 14,688)، ސިންގަޕޫރު ދަތުރުގެ USD 392 އަދި 1 މަހުގެ ޗުއްޓީ މުސާރަ ނަގައިދިނުމަށް؛ ކުލި، ޗުއްޓީ ދަތުރު ޚަރަދު އަދި ނަފްސާނީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމަށް ނުނިންމައެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ މުވައްޒަފު ހުރީ monthly basis އެއްގައި ކަމަށާއި، ވަކިކުރީ ޕްރޮބޭޝަނުގައި ކަމަށާއި، އިހުމާލުތަކުން މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވާކަމަށާއި، ޓިކެޓު ޚަރަދާއި ބަދަލު ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. މުވައްޒަފު ބުނީ ވަޒީފާ ދާއިމީ ކަމަށާއި ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: monthly basis އާއި ޕްރޮބޭޝަން ސާބިތުނުވާތީ ވަޒީފާ ދާއިމީ ކަމަށާއި، ކުރީގެ މަޤާމުގެ ލިޔެކިޔުންތަކުން އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ސާބިތު ނުވާކަމަށާއި، ޓިކެޓު ޚަރަދު ހެކިން ސާބިތުވާކަމަށާއި، ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތާއި ހާލަތަށް ބަލާއިރު 6 މަހުގެ ބަދަލަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫންކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި މުއްދަތު ކަނޑައަޅާފައިނުވާނަމަ، އަދި ދެ ފަރާތުގެ ޢަމަލުން ވަކި މުއްދަތެއްގެ ވަޒީފާއެއްކަން ދޭހަނުވާނަމަ، އެ ވަޒީފާއަކީ ދާއިމީ ވަޒީފާއެއް (ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިނުވާ އެއްބަސްވުމެއް) ކަމުގައި ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 23، 26)
2. ވަޒީފާއަކީ މަހުން މަހަށް (monthly basis) ދެވޭ ވަޒީފާއެއްކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ބުނާނަމަ އެއީ އެ ފަރާތުން ކުރިމަތިކުރާ ދަފްޢެއް ކަމުން، އެކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުންނެވެ؛ ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން ނުފުދޭނެއެވެ. (ޕެރ. 24–27)
3. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަގުތީ (ޕްރޮބޭޝަން) މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅުމަކީ އިޚްތިޔާރެއް ކަމުން، އެފަދަ މުއްދަތެއް އޮތްނަމަ އެކަން ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ކަނޑައެޅި ބަޔާންވެފައި އޮންނަންވާނެއެވެ؛ އެއްބަސްވުމުގައި ނެތްނަމަ މުވައްޒަފު ހުރީ ޕްރޮބޭޝަނުގައިކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 30–33)
4. ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ ވަޒީފާގެ ގުޅުން އެއްކޮށް ކެނޑޭ މިންވަރުގެ ފާޅުކަންބޮޑު ޣައިރުސުލޫކީ ޢަމަލެއް (gross misconduct) ނުވަތަ ޚިޔާނާތެއް ވެއްޖެނަމައެވެ. ވަކިކުރީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކާހުރެކަން ސާބިތުކުރުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާ ކަމުން، އެކަން ސާބިތުނުކުރެވިއްޖެނަމަ ވަކިކުރީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތިކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 35–41، 46)
5. މުވައްޒަފު މިހާރު ހުރި މަޤާމަށް ނިސްބަތްނުވާ، ކުރީގެ އެހެން މަޤާމެއްގައި ހުއްޓާ ހިނގި ކަންކަމާ ގުޅޭ ލިޔެކިޔުންތަކުން، ހާލިހާލު މަޤާމުގެ ވާޖިބުތަކުގައި އިހުމާލެއް ނުވަތަ ޣައިރުސުލޫކީ ޢަމަލެއް ސާބިތު ނުވާނެއެވެ؛ އެ ބިނާގައި ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމު ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 42–47)
6. ދަޢުވާގެ ބާވަތުގައި ދަތުރު ޚަރަދު ހިމަނައި، ހެކި ހުށަހަޅައި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ރަސްމީ ދަތުރެއްކަން ދެކޮޅުނުހަދާނަމަ، އެ ޚަރަދު ނަގައިދިނުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 48–52)
7. އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި ވަކިކުރާ މުވައްޒަފަކަށް ދެވޭ އަސާސީ ޙައްލަކީ ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކުރުމެވެ. މުވައްޒަފު އެކަމަށް ނޭދޭނަމަ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)(3) އާއި (ރ) ގެ ދަށުން ބަދަލު ކަނޑައަޅާއިރު ވަޒީފާގެ ބާވަތާއި، ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތާއި، މުސާރައާއި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ބޭއިންސާފު ޢަމަލާއި، އުމުރާއި، މުވައްޒަފުގެ ޙިއްޞާއާއި، ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށް ކުރި މަސައްކަތް ފަދަ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ؛ ބަދަލުގެ މިންވަރަކީ ހުރިހާ މައްސަލައަކަށް އެއްގޮތަށް ތަޠުބީޤުކުރެވޭ ހަމައެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 54–60)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ (ށ)(2)، (ނ) އަދި (އ)، 14، 21، 22، 23 (ހ) އަދި (ށ)، 27، 28، 29 (ހ)(3)، (ށ) އަދި (ރ)، 87 (ށ) ވަނަ މާއްދާ
• ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ގަވާއިދުގެ 71 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 އަދި 284 ވަނަ މާއްދާ
• ILO Termination of Employment Convention 1982 (No. 158), Articles 4 and 7
• ILO Termination of Employment Recommendation 1982 (No. 166)
• 2010/SC-A/02 (އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުސްތަފާ)
• A/80-2020/SC (ޒީނަތު ޙަސަން ވ. އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލް)
• A/22-2019/SC (ޙުސައިން ނަޒީފް ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން)
• 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން)
• 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު)
• 2018/SC-A/12 (އާމިނަތު ޢަރޫޝާ ވ. މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ މިލަދޫ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ)
• 2014/SC-A/27 (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
• 2017/SC-A/14 (ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ވ. ފާޠިމަތު މަލީޙާ ޖަމާލް)
• 2021/SC-A/86 (އިސްމާޢީލް ސިވާން ވ. މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް)
• 2018/HC-A/397 (ޙުސައިން އާސިރު ވ. ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
• 2019/SC-A/36 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. އަސްފާޤު ވަޙީދު)
• 2019/SC-A/67 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު ޢަބްދުﷲ)
• 2019/SC-A/27 (ޢަލީ ވަޙީދު ވ. ދައުލަތް މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނެޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ)
• 2015/HC-A/02 (ކްރައުން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އިސްމާޢީލް ޢަބްދުﷲ އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް)
• 2018/SC-A/36,37,38 (ކްރައުން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢަބްދުﷲ އާނިސް އަދި އިތުރު 21 ފަރާތެއް)
• 2019/SC-A/75 (ޢަބްދުﷲ ޖާމިޢު ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• 2017/SC-A/06 (މެގަ ގްލޯބަލް އެއަރ ސަރވިސަސް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ނަން އުނިކުރެވިފައި)
• 2022/SC-A/36 (އަޙްމަދު ރަޝީދު ވ. ވިލާ އެޑިއުކޭޝަނަލް ސަރވިސަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)